Actueel

NIEUWS

Demobilisatieprogramma's Congo bereiken vrouwen onvoldoende

11 juni 2010  
 
 
Aan programma’s voor demobilisatie, ontwapening en re-integratie (DDR) in het oosten van de Democratische Republiek Congo nemen nauwelijks vrouwen deel. Soms neemt door het programma het geweld tegen vrouwen juist toe.  Demobilisatieprogramma’s zijn alleen succesvol als ze aansluiten bij de speciale behoeften van vrouwen en mannen. Dit blijkt uit het onderzoeksrapport ‘Beyond men and guns’, dat Justitia et Pax in april 2010 publiceerde.
 
Programma’s voor demobilisatie, ontwapening en re-integratie, ofwel demobilisation, disarmament and re-integration (DDR), zijn erop gericht rebellen een perspectief te geven op een bestaan zonder oorlog. Programma’s die succesvol een bijdrage willen leveren aan een vreedzame samenleving in Congo moeten rekening houden met de verschillende behoeften van vrouwen en mannen, zo concludeert het rapport.
 
Vrouwen dubbel slachtoffer in Congo
De gevolgen van de oorlog zijn vooral voor vrouwen zwaar. Als alle burgers lijden ze onder het geweld. Daarnaast komen verkrachting en verminking van vrouwen en meisjes nog altijd zeer veel voor, ook sinds de vredesakkoorden van 2008 en 2009. Alle partijen maken zich schuldig aan geweld tegen vrouwen: zowel rebellengroepen uit Congo en buurlanden als het nationale leger van Congo. Na mislukte re-integratie van ex-strijders zijn plundering en roof toegenomen. Verkrachting wordt hierbij ingezet als dwangmiddel. Bescherming zoeken vrouwen en kinderen bij de VN-missie MONUC, soms in ruil voor prostitutie.
 
Bush wives
Vrouwen zijn direct bij oorlog betrokken: in rebellengroepen als ‘bush wives’, als (onvrijwillig) soldaat of in ondersteunende taken in rebellengroep of het leger. Ze blijken echter nauwelijks deel te nemen aan het DDR-programma. Dit heeft voor een deel te maken met hun afhankelijke positie: deelname aan het programma is bijvoorbeeld niet mogelijk zonder hun ‘echtgenoot’. Vrouwen lijden, meer dan mannen, onder het stigma van ‘ex-soldaat’ bij terugkomst in hun dorp. Vrouwen met kinderen ‘van de vijand’ worden verstoten.
 
Aanbevelingen Justitia et Pax
DDR-programma’s moeten hun doelstellingen inbedden in een breed beleidskader, met aandacht voor:
  • economische ontwikkeling, zodat vrouwen en mannen in hun onderhoud kunnen voorzien
  • kwetsbare groepen, zoals vrouwen met kinderen
  • de gemeenschap waarin ex-soldaten terugkeren. Niet alleen voormalige strijders, maar de hele gemeenschap moet profiteren van steunprogramma’s. Bewustwording in de gemeenschap speelt een belangrijke rol in het verminderen van stigma’s en sociale uitsluiting
  • bewustwordingsactiviteiten voor de speciale behoeften van vrouwen en mannen, afgestemd op de waarden en normen van de gemeenschap.